دانش پوسيدگى يابد و اهل آن از ميان بروند . » ابن شهاب زهرى نخستين كسى بود كه در سال صد هجرى به دستور عمر بن عبد العزيز حديث نگاشت و پس از آن كار تدوين و تصنيف فزونى گرفت . « 1 » 3 - 3 - در راه جلوگيرى از اين كار ، نفس بسيارى از ناقلان حديث و صحابه و تابعان را گرفتند ؛ كسانى همچون ابو ذر كه روزى در جمرهء وسطى نشسته بود و مردم گرد آمده بودند و از او نظر مىخواستند . پس مردى كنار او ايستاد و گفت : آيا از نظر دادن و فتوا صادر كردن بازداشته نشده‌اى ؟ ابو ذر سرش را بلند كرد و گفت : آيا تو مرا زير نظر دارى ؟ ! اگر شمشير بر اين جا نهيد - و به پشتش اشاره كرد - و من بر آن باشم تا پيش از اجازهء شما سخنى را بر زبان آورم كه از پيامبر ( ص ) شنيده‌ام هر آينه آن سخن را بر زبان خواهم آورد . « 2 » - ابو ذر به سبب مخالفت با دستورهاى حكومت از شهرى به شهر ديگر تبعيد مىشد تا آن كه در ربذه تنها و رانده ، مرگ را در آغوش كشيد . حجر بن عدى و ياران او با شكنجه كشته شدند « 3 » - و رشيد هجرى « 4 » - و ميثم تمّار « 5 » - به قتل رسيدند و به صليب كشيده شدند . 4 - 3 - در هنگامى باب خواندن احاديث رسول اللَّه ( ص ) بر مسلمانان بسته شد باب جعل حديث گشوده گشت و احاديث بسيارى در بزرگداشت و تكريم آن‌ها انتشار يافت كه از جملهء آن‌ها سخن پيامبر ( ص ) است پيرامون وصىّ و جانشين خود « 6 » - . آن‌ها اين احاديث را در مجموعه‌هاى روايى خود با عنوان فضايل ، جاى دادند و در كنار احاديث صحيح پيامبر ( ص ) در فضايل جانشين پيامبر ، على بن ابى طالب ( ع ) و ويژگىهاى او گذاشتند و اگر چه مسائل وابسته بدان بسيار فراوان بود امّا آن‌ها مقدّمات ، لوازم و نتايج

--> ( 1 ) فتح البارى / 1 ، باب كتابة العلم / 218 . ( 2 ) سنن الدّارمى 1 / 132 ، و طبقات ابن سعد 2 / 354 . ( 3 ) عبد اللَّه بن سبأ 2 / فصل « حقيقة ابن سبأ و السبئية . » ( 4 ) رجال كشى / 131 . ( 5 ) همان / 134 . ( 6 ) الغدير 5 / 297 - 378 ، و اضواء على السنة المحمّدية / 118 .